XVI

Vụ hiểu lầm sung sướng – Vinh quang! – Xuân Tóc Đỏ chinh phục cảnh sát giới (1)

 

Trông thấy Xuân rồi, Văn Minh nghĩ thầm: Ừ, cái mặt thằng này thế mà cũng đỡ ma-cà-bông rồi đây! (2) Ăn sung mặc sướng cũng có khác! Bây giờ ta nói thế nào? Cắt nghĩa thế nào cho trôi việc đem nó đến khai tên ở Tổng cục? [a] Chả lẽ nói ngay là định gả em gái cho nó nên phải nhấc nó từ một thằng nhặt ban lên địa vị một nhà tài tử? (3)  Có nên nói ngay hay không? Ông đương bối rối thì Xuân đã mở cổng, giơ tay ra...

−  Thế nào, bà phán có nhà không?

−  À, không, bà phán vừa đem cậu Phước đến chùa Bà Banh xin sớ.

−  Có bận gì đấy không?

−  Tôi bây giờ rỗi lắm. À, bà đầm độ này tấn tới lắm đấy nhé! (4)

Hai người đương đi, bỗng ông chủ tiệm Âu Hoá đứng hẳn lại. (5) Ông vờ như không biết Xuân đã khen vợ ông, lảng chuyện ấy mà rằng:

−  Anh nên lên gác thay quần áo cho trịnh trọng vào để mà đi theo tôi ngay bây giờ đây. Có việc rất quan hệ! (6)

−  Việc gì thế ạ?

−  Ðừng hỏi, cứ mặc quần áo đi đã!

Văn Minh chờ độ 10 phút thì Xuân đã xuống, quần áo chỉnh tề. Nó chưa hiểu sắp đi đâu thì thấy chủ cũ nó gọi hai cái xe cao su, rồi nói:

−  Này, đầu đuôi làm sao mà em tôi mang tiếng rầm rĩ lên làm hư hỏng với anh thế? (7) Bây giờ anh đi theo tôi, vì tôi muốn cứu chữa lại cái tình thế nguy nan ấy ngay bây giờ...

Xuân Tóc Ðỏ sợ lắm, nghĩ ngay đến sở Cẩm, sở Mật thám, Toà án mà chủ cũ nó có thể nhờ nhà nước tra tấn kìm cặp nó về tội quyến rũ con gái nhà tử tế.(8) Nó đứng lại ngẫm nghĩ, không bước lên xe. Văn Minh phải nghĩ thầm: Hay là thằng này nó không muốn lấy em mình? (9) Hay chúng nó chưa có điều gì với nhau mà chỉ bị thiên hạ đồn nhảm mà thôi?  Ông đương phân vân thì Xuân đáp:

−  Thưa ông, tôi có lỗi lắm, tôi xin lỗi ông. Tuyết yêu tôi, tôi cũng yêu Tuyết, nếu bây giờ ông chia rẽ chúng tôi thì là ông giết chúng tôi, vì chúng tôi đã trót với nhau rồi!

Nghe thấy thế, Văn Minh lặng người ra như gỗ. (10) Thôi thế là xong! Em gái ông đã hư thật rồi, điều ấy không còn nghi ngờ gì nữa! Tuyết mà không lấy Xuân thì cũng không còn lấy được ai! Sự tình đã như thế, bây giờ chỉ nên nói ngọt cho đỡ ngượng mặt! Ông bèn quả quyết: (11)

−  Cái đó không hề gì! Tôi cứu chữa, nghĩa là tôi muốn cho anh danh giá. Tôi bảo anh đi, là đi khai tên ở Tổng cục làm tài tử quần vợt (12) để nay mai anh tranh đấu lấy cái quán quân Bắc Kỳ với những nhân vật thượng lưu khác. Tôi muốn, nếu em gái tôi mà lấy anh thì là lấy một nhà thể thao, chứ anh không nên chỉ là một thằng nhặt ban quần.

−  Thế ra bây giờ tôi đi với ông đến Tổng cục thể thao?

−  Phải! Anh xem, tôi là người tân tiến, óc tôi khác, không có phân giai cấp! Vì có tâm huyết với thể thao, lại nhận thấy anh rất có tương lai cho thể thao nước nhà, cho nên hôm anh phải đuổi, tôi đã nghĩ đến cách cứu giúp anh ngay, có phải thế không? Ðấy anh xem, từ khi anh về giúp việc cho chúng tôi là địa vị anh cứ dần dần thay đổi, cho đến bây giờ thì anh đã nghiễm nhiên là một người khác. Thế rồi anh say mê em gái tôi!... Âu cũng là duyên kiếp chi đó, vì nếu hai bên không yêu nhau thì tôi cũng vẫn định gả em gái tôi cho anh, vì cái ý ấy, tôi đã có từ lâu nay nên bây giờ anh mới thế này được. (13)

Trước những lời đáng cảm động như thế, (14) lại lạ lùng đến như thế − sở Cầm, sở Mật thám, và Toà án thì khác hẳn với Tổng cục thể thao − Xuân Tóc Ðỏ ta nghĩ ngay đến cái quá khứ xấu xa của mình. Nó tự thấy không xứng đáng làm chồng Tuyết, và phải chối từ đi thì hơn. Nó buồn rầu mà rằng:

−  Thưa ông, cái hôm ông gọi đùa tôi là sinh viên trường thuốc trước mặt cụ cố, thì ông đã làm cho Tuyết phải đem lòng yêu tôi. (15) Nếu Tuyết lấy tôi thì Tuyết nhầm vô cùng, và tôi mà lấy Tuyết thì tôi lại đánh lừa một người con gái tử tế!

Những lời lẽ ấy làm cho Văn Minh rất hổ thẹn. Ông thấy tội ông to lắm. Ông thật không ngờ đến sự xảy ra của một phút bông đùa. (16) Ông bèn chữa thẹn:

− Cái đó không hề gì! Nghĩa là tôi biết anh hiểu y lý thì nói thế quý hồ được việc, vì cái xã hội hủ lậu này vẫn coi trọng cái bằng cấp. (17) Chứ anh là sinh viên trường thuốc hay không nữa thì tôi vẫn muốn gả em tôi cho anh.

Trước sự cam đoan nghiêm trọng ấy, Xuân lại rầu rĩ nói:

−  Thưa ông, ông có lòng với con như thế, thật tử tế quá! Nhưng ông xét lại có nên không! Tuyết con gái nhà giầu, đẹp đẽ, con nhà quý phái, tân thời, còn con thì, như ông đã biết đấy, không cha không mẹ, lêu lổng từ bé, nhặt ban quần, bán phá sa, đã làm nhiều nghề hèn, con nghĩ con không xứng đáng chút nào cả.

Văn Minh cau có nghĩ thầm: Quái cho cái thằng này! Hay nó vòi vĩnh gì? Cần gì phải xoay ngay mình như thế! Phần gia tài của em mình như thế thì nó chẳng cần phải vòi nó cũng đủ đào được mỏ chứ sao? (18) Nó lại muốn bắt mình phải cam đoan điều ấy nữa, thì đểu cáng thật! Ông bèn đưa đón bằng giọng nằn nì:

−  Cái đó thì việc quái gì! Làm gì có nghề hèn, chỉ có người là hèn thôi. Mà đã như anh thì càng bình dân chứ sao! Tôi có óc bình dân, tôi rất ao ước có một người em rể bình dân như anh…(19) Vả lại Tuyết nó cũng có vốn riêng đấy, lấy nó thì không lo sinh kế vất vả nữa, chỉ chuyên tâm về vấn đề thể thao cho nước nhà suốt đời mà thôi. (20)

Xuân vẫn chối đây đẩy:

−  Thôi, con chả dám nhận, xin ông nghĩ lại cho con nhờ. (21)

Văn Minh cáu tiết cực điểm, phải lên giọng dọa nạt:

−  Thưa ông, đó là một vấn đề lương tâm! Ông đã làm cho một người con nhà tử tế phải mang tiếng hư hỏng, tôi xin ông cứu chữa lại cái điều ấy! (22) Nếu không thì không xong với tôi cho mà xem!

Xuân sợ hãi vội nói:

−  Vâng, thì ông định đoạt cho tôi thế nào tôi cũng xin vui lòng.

Ðến đây, Văn Minh thở dài sung sướng như những người thành công trong sự ép duyên khác. Không phải lo nỗi thất bại trong việc gả bán ấy nữa, có thể tự phụ được với mẹ, ông khoái chí trỏ cái xe cho Xuân Tóc Ðỏ bước lên.

Ðến “Tổng cục thể thao hội quán”, Xuân Tóc Ðỏ cảm thấy cuộc đời đã mở rộng con đường công danh cho nó. (23) Những cái xe hơi đẹp đẽ, những người quần áo sang trọng tấp nập ra vào, nào ta nào Tây nào đầm, nào phụ nữ tân thời, ai cũng có vẻ sang trọng nữa, đã bảo cho nó rõ rằng từ đây mà đi thì nó đã có một địa vị to tát trong đám những bậc thượng lưu! (24) Ôi! Thể thao! Cái gì mà mày không làm được, hở thể thao! (25) Líp líp lơ!  

Óc nó đương có những tư tưởng văn chương và hữu ích như thế, thì Văn Minh đã đưa nó vào một căn phòng rộng rãi uy nghi như một nơi công sở, (26)  có những bức vẽ về ten-nít, về đánh bốc, [b] về múa gươm, về bơi lội, về nhảy sào, về thi xe đạp, thi xe ô tô, đá ban tròn, đá ban méo v.v... Rất nhiều người bắt tay Văn Minh và nhân đó bắt tay Xuân Tóc Ðỏ nữa. Trong khi họ hỏi thăm trò chuyện với nhau ầm ĩ bằng tiếng Tây thì Xuân làm ra mặt khinh khỉnh, bộ mặt khó chịu trọng tiếng mẹ đẻ mà khinh bỉ nhũng kẻ cứ giao dịch bằng tiếp Pháp những khi không cần phải thế. (27) Bọn người kia cũng đã khó chịu về thái độ ấy. Văn Minh giới thiệu ngay:

−  Thưa các ngài, đây, bạn tôi, Xuân, một giáo sư quần vợt, hôm nay đến để yết danh vào bảng các tài tử, mối hy vọng của Bắc Kỳ vậy. (28)

Một nhà trí thức vội vàng sủa một tràng tiếng Tây vào mặt Xuân làm cho nó bĩu môi mà rằng: (29)

−  Xin ngài nói tiếng ta cũng đủ!

Người ấy bẽn lẽn biết cái tội khinh tiếng mẹ đẻ, bèn chữa:

−  Vâng, ấy tôi cứ quen mồm, ngài tha lỗi! Thưa ngài, được nghe đại danh đã lâu, nay mới gặp ngài, tôi lấy làm thoả thích lắm.

Xuân nghiêng đầu:

−  Chúng tôi rất được hân hạnh!

− Cảm tạ ngài! Tôi đã được xem ngài thử tài với nhiều bạn, thật kính phục lắm. Ngài có tương lai lắm. Trong làng thể thao ta, ai cũng lo sợ không có người đọ sức được với mấy cây quần vợt Trung Kỳ, Nam Kỳ, (30) vậy mà bây giờ chính ngài ra đời thì chúng tôi có phần trông cậy lắm… Chắc rồi đức Kim Thượng sẽ được thỏa ý, nếu ngài đánh đổ mấy cây vợt quán quân của Trung Kỳ, Nam Kỳ, rồi đại biểu cho Ðông Dương để đi Xiêm. (31)

−  Chúng tôi rất mong được như thế.

Rồi lại đến cuộc bắt tay trịnh trọng để họ cáo biệt nhau. (32) Hết người ấy đến vô số người khác, vì ông chánh tổng cục chưa có đấy, (33)  ai cũng muốn làm quen với người khác để khỏi phí thì giờ. Thành thử bữa ấy, Xuân Tóc Ðỏ được dịp làm quen với mấy nhà tài tử quần vợt khác, con nhũng ông tuần phủ, tổng đốc, những người rất “hân hạnh” mà sẽ thử sức với Xuân để lấy cái giải chung kết nay mai... Những lời khen ngợi rót vào tai nó không ngớt nữa, vì những ông cầm chắc sẽ thắng nó thì cũng ăn nói lịch sự với nó, và những ông kém cỏi, biết mình sẽ bại, thì nhũn nhặn với nó là lẽ cố nhiên vậy. (34)

Có ba phóng viên thể thao của ba tờ nhật báo đã tranh nhau để phỏng vấn nó, vì một giáo sư quần vợt, nghĩa là nhà nghề, mà lại khai tên ở bảng các tài tử, thì việc ấy đã nêu lên một vấn đề rất can hệ đến thể thao giới. (35) Ðó là một cách láu lỉnh ghê gớm của Văn Minh trong việc quảng cáo cái tên Xuân ra mắt quốc dân. Ông ta đã phải luôn luôn đứng bên cạnh Xuân như một con chó trung thành với chủ, sợ Xuân sơ suất thì tiêu danh dự. (36) Tự nhiên nó hóa đứng đắn, rất có ý tứ, lại có bộ mặt khinh người của bậc thượng lưu nhân vật cẩn thận.(37) Mỗi khi gặp một câu hỏi khó đáp, nó chép miệng hoặc tắc lưỡi một cái, chỉ vào Văn Minh ở bên cạnh mà rằng:

−  Muốn biết điều gì, ngài cứ hỏi ông bầu của tôi đây.

Thành ra Văn Minh cũng được thơm lây, vì mỗi khi một phóng viên chụp ảnh Xuân để báo tin một “hy vọng của Bắc Kỳ” cho độc giả, thì lại yêu cầu cả ông bầu cũng đứng bên cạnh nữa.

Sau cùng, thì cũng như những kẻ tài trí, tin vững ở mình, Xuân Tóc Ðỏ thỉnh thoảng lại vỗ vai Văn Minh một cách rất thân mật mà rằng: (38)

− Rồi tôi cũng cất nhắc anh lên đường công danh như Chim, Giao cất nhắc ông bầu Yên! [c] Tôi quyết rằng vì tôi, anh sẽ được thiên hạ biết đến tên tuổi.

Nhũng câu ấy làm cho Văn Minh sung sướng lắm, vì sự thế thật, mặt dầu nhờ có Văn Minh thì Xuân Tóc Ðỏ mới ra hồn người.

Sau khi ký đơn trước mặt mấy ông Tây, chánh hội, trị sự, và được các ông bắt tay thân mật, hai người vênh váo đi ra... Ðến một chỗ rẽ, cả hai cùng đâm sầm phải hai thầy cảnh sát như xe ô tô không trông thấy nhau nên húc phải nhau vậy. Xuân Tóc Ðỏ mới thoáng nhìn đã nhớ ngay ra đó là thầy Min-Ðơ, thầy Min-Toa, ở bóp bộ thứ mười tám. (39) Một thầy giở sổ và bút chì định biên phạt và nói:

−  Chúng tôi vào bên phải, các ngài đi trái đường, vậy xin cho biên tên!

Văn Minh cãi:

− Vô lý! Không có luật nào như thế. Ðây là trong nhà chứ không phải ngoài đường mà phạt!

−  Mặc kệ! Các ngài đã có lỗi vấp phải người nhà nước trong lúc thừa hành chức vụ... (40)

Xuân Tóc Ðỏ ưỡn ngực mà rằng: (41)

−  Me-sừ Xuân, giáo sư quần vợt, cái hy vọng của Bắc Kỳ!

Hai thầy nhìn nhau sợ hãi... Một thầy cũng ưỡn ngực vênh váo nói:

−  Me-sừ Min-Ðơ! Lính cảnh sát hạng tư, Chiến công bội tinh, giải nhất Hà Nội-Hà Ðông, giải nhì Hà Nội-Ðồ Sơn, một cái tương lai của cảnh sát giới!

Thầy kia cũng theo gương bạn, vênh váo nói:

−  Me-sừ Min-Toa, cảnh binh hạng năm, giải nhất vòng quanh Hà Nội, giải nhất Hà Nội-Nam Ðịnh, cúp Boy Landry, cúp Mélia Jaune, [d]  một sự vẻ vang của sở Cẩm Hà Nội, một cái hy vọng của Ðông Dương! (42)

Sau khi khoe khoang những điều kiện cần thiết cho sự giữ trật tự của thành phố là như thế, hai thầy cảnh binh cứ đứng vênh mặt lên, quên cả sự biên phạt...  Văn Minh nói bóng gió:

−  Ấy đó, muốn làm người cảnh binh tốt thì phải như thế.

Một thầy họa theo: (43)

− Chúng tôi cóc cần những tay cua-rơ khác. Chúng tôi có 18 phố để cưỡi xe đạp suốt ngày đêm thì dẫu chăm tập như Bổng, Cổng, [e] chúng tôi cũng măng phú ! [f]  (44)

Thầy kia nói thêm:

− Mà lại xe thường, mà lại ru-líp, [g] mà lại những phố đông! Ðường trường thì nhất. Vì lẽ không mấy khi được biên phạt, chúng tôi chỉ tập đua xe đạp cho đỡ buồn! Thể thao vạn tuế! Cảnh binh vạn tuế!

Xuân gật gù mà rằng:

−  Té ra chúng mình là bạn đồng chí!

Hai thầy cùng đáp:

−  Phải lắm! Phải lắm! Nhưng cũng có thể cứ phạt như thường!

Xuân lại nói:

−  Chúng ta cùng làm việc cho tương lai thể thao, nòi giống vẻ vang!

−  Còn phải nói! Cái ấy không hề gì cả.

−  Thế thì vấp phải nhau vừa rồi chỉ là một tai nạn thể thao mà thôi. Ai lại còn phạt những người gặp tai nạn?

Hai thầy cảnh sát ngẩn người ra nhìn nhau, không hiểu kẻ kia nói vậy có là nói đúng luật không... Nhưng  Xuân lại còn nói:

−  Thôi đi, rồi chúng ta sẽ cùng ngồi cạnh nhau, nếu nhà vua sẽ có yến đãi các nhà thể thao quán quân... Ai lại nỡ phạt nhau thế! (45)

Văn Minh kêu lên:

−  Không lôi thôi! Biên phạt thế là trái luật, không có luật nào phạt thế!

Thầy Min-Toa xoa tay mà rằng:

−  Chúng tôi là cảnh binh thì cốt phạt chứ không cốt đúng luật hay trái luật! Người dân thường mới sợ, chứ người nhà nước thì không sợ trái luật! Nếu ngài bảo tôi trái luật, thế là ngăn trở người nhà nước trong khi làm phận sự!

Xuân Tóc Ðỏ giảng hoà:

−  Ngài nói có lý lắm! Nhưng thôi! Có phải ngài vào đây ghi tên không?

−  Phải! Cúp Sa Majesté Hà Nội-Tourane! [h]

−  Thôi thì chúng ta cùng là trong làng thể thao vinh dự nòi giống. Phạt nhau thì hoá thù, vậy kết là bạn với nhau hơn là thù. Từ đây chúng ta giúp ích lẫn nhau, quảng cáo cho nhau.

−  Thế nào?

− Ðại khái ngài phải nói rằng tôi là một tay quần vợt tài giỏi, hy vọng của Ðông Dương...

Hai thầy cảnh binh cùng hỏi dồn:

 Thế còn chúng tôi?

Xuân Tóc Ðỏ lè nhè:

−  Các ngài ấy à? Mỗi khi tôi trông thấy hai ngài đi tuần, thì chúng tôi phải bảo với mọi người rằng đó là hai ông cua-rơ giỏi nhất, (46) thuộc hàng cảnh binh chăm chỉ phận sự, hết lòng giữ trật tự cho thành phố, sẽ giật giải Hà Nội-Sài Gòn, đáng được quan chánh Cẩm thăng chức... Phải không?

Hai thầy cảnh binh gật gù, bắt tay hai người và không biên phạt nữa, và, do thế, té ra đã làm tròn bổn phận của những cảnh binh đúng luật.

NGUỒN:

[chương] XVI
Bản A: Số đỏ, chuyện cười dài, Vũ Trọng Phụng, Hà Nội Báo, s. 55 (20 Janvier 1937), tr. 13-15.

Bản B: Số đỏ, tiểu thuyết, Vũ Trọng Phụng; Nhà in Lê Cường, Hà Nội, 1938 (mất văn bản)

Bản C: Số đỏ, tiểu thuyết cười dài, Vũ Trọng Phụng; Nxb. Minh Đức, Hà Nội, 1946, tr. 227-240.

Bản D: Số đỏ, Vũ Trọng Phụng; Nxb. Mai Lĩnh, Hà Nội, 1952, tr. 188-199.

Bản E: Số đỏ, tiểu thuyết cười dài, Vũ Trọng Phụng; Nxb. Minh Đức, Hà Nội, 1957, tr. 169-179.

Bản F: Số đỏ, tiểu thuyết xã hội tả chân, Vũ Trọng Phụng; Nxb. Mai Lĩnh, Sài Gòn, 1958, tr.176-186.

Bản G: Tuyển tập Vũ Trọng Phụng, tập III, Nxb. Văn học, Hà Nội, 1987, tr. 181-191.

KHẢO DỊ:

(1)   A: II. Vụ hiểu lầm sung sướng – Vinh quang! – Xuân Tóc Đỏ chinh phục cảnh sát giới

       C, D, E, F, G: XVI. Vụ hiểu lầm sung sướng – Vinh quang! – Xuân Tóc Đỏ chinh phục cảnh sát giới

 

(2)   A: Ừ, cái mặt thằng này thế mà cũng đã đỡ vẻ ma-cà-bông rồi đây!

       C, D, E, F, G: Ừ, cái mặt thằng này thế mà cũng đỡ ma-cà-bông rồi đây!

 

(3)   A: Cắt nghĩa thế nào cho trôi việc đem nó đến khai tân ở Tổng cục? Chả lẽ nói ngay là định gả em gái cho nó nên phải nhiếc nó từ một thằng nhặt ban lên địa vị một nhà tài tử?

       C, D, E, F, G: Cắt nghĩa thế nào cho trôi việc đem nó đến khai tên ở Tổng cục? Chả lẽ nói ngay là định gả em gái cho nó nên phải nhấc nó từ một thằng nhặt ban lên địa vị một nhà tài tử?

 

(4)   A: Không, tôi bây giờ rỗi lắm. À, bà độ này tấn tới lắm đấy nhé!

       C, D, E, F, G: Tôi bây giờ rỗi lắm. À, bà đầm độ này tấn tới lắm đấy nhé!

 

(5)   A, C, D, E, F: Hai người đương đi, bỗng ông chủ tiệm Âu Hoá đứng hẳn lại.

       G : Hai người đương đi, bỗng nhiên ông chủ tiệm Âu Hoá đứng hẳn lại.

 

(6)   A: Có việc rất can hệ!

       C, D, E, F, G: Có việc rất quan hệ!

 

(7)   A: Này, đầu đuôi ra sao mà em tôi mang tiếng rầm rĩ lên là hư hỏng với anh thế?

       C: Này, đầu đuôi làm sao mà em tôi mang tiếng rầm rĩ lên làm hư hỏng với anh thế?

       D, E, F, G: Này, đầu đuôi làm sao mà em tôi mang tiếng rầm rĩ lên là hư hỏng với anh thế?

 

(8)   A, C, D, F, G: Xuân Tóc Ðỏ sợ lắm, nghĩ ngay đến sở Cẩm, sở Mật thám, Toà án chủ cũ nó có thể nhờ nhà nước tra tấn kìm cặp nó về tội quyến rũ con gái nhà tử tế.

       E: Xuân Tóc Ðỏ sợ lắm, nghĩ ngay đến sở Cẩm, sở Mật thám, Toà án, chủ cũ nó có thể nhờ nhà nước tra tấn kìm cặp nó về tội quyến rũ con gái nhà tử tế.

 

(9)   A: Văn Minh phải nghĩ thầm: Hay là thằng này không muốn lấy em mình?

       C, D, E, F, G:  Văn Minh phải nghĩ thầm: Hay là thằng này không muốn lấy em mình?

 

(10)   A: Nghe thấy thế, Văn Minh lặng người ra như bằng gỗ.

         C, D, E, F, G: Nghe thấy thế, Văn Minh lặng người ra như gỗ.

 

(11)   A, C, D, F, G: Ông bèn quả quyết:

         E: Ông bèn cả quyết:

 

(12)   A: Tôi bảo anh đi, là đi khai tân ở Tổng cục làm tài tử quần vợt

         C, D, E, F, G: Tôi bảo anh đi, là đi khai tên ở Tổng cục làm tài tử quần vợt

 

(13)   A: vì cái ý ấy, tôi có đã từ lâu nay nên bây giờ anh mới thế này được.

         C, D, E, F, G: vì cái ý ấy, tôi đã có từ lâu nay nên bây giờ anh mới thế này được.

 

(14)   A, C, D, E, F: Trước những lời đáng cảm động như thế,

         G: Trong những lời đáng cảm động như thế,

 

(15)  A: Thưa ông, cái hôm ông đùa mà gọi tôi là sinh viên trường thuốc trước mặt cụ cố, thì ông đã làm cho Tuyết phải đem lòng yêu tôi.

        C, D, E, F, G: Thưa ông, cái hôm ông gọi đùa tôi là sinh viên trường thuốc trước mặt cụ cố, thì ông đã làm cho Tuyết phải đem lòng yêu tôi.

 

(16)   A: Ông thật không ngờ sự xảy ra của một phút bông đùa.

         C, D, E, F, G: Ông thật không ngờ đến sự xảy ra của một phút bông đùa.

 

(17)   A: Nghĩa là tôi biết anh hiểu y lý thì nói thế quý hồ được việc, vì cái xã hội hủ lậu này vẫn coi trọng bằng cấp.

         C, D, E, F, G: Nghĩa là tôi biết anh hiểu y lý thì nói thế quý hồ được việc, vì cái xã hội hủ lậu này vẫn coi trọng cái bằng cấp.

 

(18)   A: Quái cho cái thằng này! Hay nó vòi vĩnh gì? Cần gì phải xoay ngay mình thế. Phần gia tài của em mình như thế thì nó chẳng phải vòi nó cũng đã đủ đào được mỏ chứ sao?

         C, E: Quái cho cái thằng này! Hay nó vòi vĩnh gì? Cần gì phải xoay ngay mình như thế. Phần gia tài của em mình như thế thì nó chẳng phải vòi nó cũng đủ đào được mỏ chứ sao?

         D, F: Quái cho cái thằng này! Hay nó vòi vĩnh gì? Cần gì phải xoay ngay mình như thế. Phần gia tài của em mình như thế thì nó chẳng phải vòi nó cũng đã đủ đào được mỏ chứ sao?

         G: Quái cho cái thằng này! Cần gì phải xoay ngay mình như thế. Phần gia tài của em mình như thế thì nó chẳng phải vội nó cũng đã đủ đào được mỏ chứ sao?

 

(19)  A, C, D, E, F: Làm gì có nghề hèn, chỉ có người hèn thôi. Mà đã như anh thì càng bình dân chứ sao! Tôi có óc bình dân, tôi rất ao ước có một người em rể bình dân như anh…

         G: Làm gì có nghề hèn, chỉ có người hèn thôi. Tôi có óc bình dân, tôi rất ao ước có một người em rể bình dân như anh…

 

(20)   A: lấy nó thì không lo sinh kế vất vả nữa, có thể chỉ chuyên tâm về vấn đề thể thao cho nước nhà suốt đời mà thôi.  

         C, D, E, F, G: lấy nó thì không lo sinh kế vất vả nữa, chỉ chuyên tâm về vấn đề thể thao cho nước nhà suốt đời mà thôi.  

 

(21)   A, C, D, E: Thôi, con chả dám nhận, xin ông nghĩ lại cho con nhờ.

         F, G: Thôi, con chả dám nhận. Xin ông nghĩ lại cho con nhờ.

 

(22)  A, C, D, E: Ông đã làm cho một người con nhà tử tế phải mang tiếng hư hỏng, tôi xin ông cứu chữa lại cái điều ấy!

        F: Ông đã làm cho một người con nhà tử tế phải mang tiếng hư hỏng, tôi xin cứu chữa lại cái điều ấy!

        G: Ông đã làm cho một con nhà tử tế phải mang tiếng hư hỏng, tôi xin cứu chữa lại cái điều ấy!

 

(23)   A: Ðến “Tổng cục thể thao hội quán”, Xuân Tóc Ðỏ cảm thấy rằng cuộc đời đã mở rộng con đường công danh cho nó.

         C, D, E, F, G: Ðến “Tổng cục thể thao hội quán”, Xuân Tóc Ðỏ cảm thấy cuộc đời đã mở rộng con đường công danh cho nó.

 

(24)   A, C, E: Những cái xe hơi đẹp đẽ, những người quần áo sang trọng tấp nập ra vào, nào ta nào Tây nào đầm, nào phụ nữ tân thời, ai cũng có vẻ sang trọng nữa, đã bảo cho nó rõ rằng từ đây mà đi thì nó đã có một địa vị to tát trong đám những bậc thượng lưu!

         D, F: Những cái xe hơi đẹp đẽ, những người quần áo sang trọng tấp nập ra vào, nào ta nào Tây nào đầm, nào phụ nữ tân thời, ai cũng có vẻ sang trọng đã bảo cho nó rõ rằng từ đây mà đi thì nó đã có một địa vị to tát trong đám những bậc thượng lưu!

         G: Những cái xe hơi đẹp đẽ, những người quần áo sang trọng tấp nập ra vào, nào ta nào Tây nào đầm, nào phụ nữ tân thời, ai ai cũng có vẻ sang trọng đã bảo cho nó rõ rằng từ đây mà đi thì nó đã có một địa vị to tát trong đám những bậc thượng lưu!

 

(25)   A, C, D, E, G: Cái gì mà mày không làm được, hở thể thao!

         F: Cái gì mà này không làm được, hở thể thao!

 

(26)   A, D, F, G: Óc nó đương có những tư tưởng văn chương và hữu ích cho nòi giống như thế, thì Văn Minh đã đưa nó vào một căn phòng rộng rãi uy nghi như một nơi công sở,

         C, E: Óc nó đương có những tư tưởng văn chương và hữu ích như thế, thì Văn Minh đã đưa nó vào một căn phòng rộng rãi uy nghi như một nơi công sở,

 

(27)   A: Trong khi họ hỏi thăm trò chuyện với nhau ầm ĩ bằng tiếng Tây thì Xuân làm ra mặt khinh khỉnh, bộ mặt khó chịu của hạng người trọng tiếng mẹ đẻ mà khinh bỉ nhũng kẻ cứ giao dịch bằng tiếp Pháp những khi không cần phải thế.

          C, D, F, G: Trong khi họ hỏi thăm trò chuyện với nhau ầm ĩ bằng tiếng Tây thì Xuân làm ra mặt khinh khỉnh, bộ mặt khó chịu trọng tiếng mẹ đẻ mà khinh bỉ nhũng kẻ cứ giao dịch bằng tiếp Pháp những khi không cần phải thế.

          E: Trong khi họ hỏi thăm trò chuyện với nhau ầm ĩ bằng tiếng Tây thì Xuân làm ra mặt khinh khỉnh, bộ mặt khó chịu của người trọng tiếng mẹ đẻ mà khinh bỉ nhũng kẻ cứ giao dịch bằng tiếp Pháp những khi không cần phải thế.

 

(28)   A, C, D, F, G: hôm nay đến để yết danh vào bảng các tài tử, mối hy vọng của Bắc Kỳ vậy.

         E: hôm nay đến để yết danh vào bảng các tài tử, một hy vọng của Bắc Kỳ vậy.

 

(29)   A: Một nhà trí thức vội vàng sủa một tràng tiếng Tây vào mặt Xuân làm cho nó phải bĩu môi mà rằng:

         C, D, E, F, G: Một nhà trí thức vội vàng sủa một tràng tiếng Tây vào mặt Xuân làm cho nó bĩu môi mà rằng:

 

(30)   A: Trong làng thể thao ta, ai cũng lo sợ không có người đọ sức được với mấy cây vợt Trung Kỳ, Nam Kỳ,

         C, D, E, F, G:  Trong làng thể thao ta, ai cũng lo sợ không có người đọ sức được với mấy cây quần vợt Trung Kỳ, Nam Kỳ,

 

(31)   A, C, D, E: nếu ngài đánh đổ mấy cây vợt quán quân của Trung Kỳ, Nam Kỳ, rồi đại biểu cho Ðông Dương để đi Xiêm.

         F, G: nếu ngài đánh đổ mấy cây quần vợt quán quân của Trung Kỳ, Nam Kỳ, rồi đại biểu cho Ðông Dương để đi Xiêm.

 

(32)   A: Rồi lại đến cuộc bắt tay trịnh trọng để các người biệt nhau.

         C, D, E, F, G: Rồi lại đến cuộc bắt tay trịnh trọng để họ cáo biệt nhau.

 

(33)   A, C, D, E, F: vì ông chánh tổng cục chưa đấy

         G: vì ông chánh tổng cục chưa đến đấy

 

(34)   A: và những ông kém cỏi, biết mình sẽ bại, thì nhũn nhặn với nó là lẽ cố nhiên đi rồi.

         C, D, E, F, G: và những ông kém cỏi, biết mình sẽ bại, thì nhũn nhặn với nó là lẽ cố nhiên vậy.

 

(35)   A, C, D, F: Có ba phóng viên thể thao của ba tờ nhật báo đã tranh nhau để phỏng vấn nó, vì một giáo sư quần vợt, nghĩa là nhà nghề, mà lại khai tên ở bảng các tài tử, thì việc ấy đã nêu lên một vấn đề rất can hệ đến thể thao giới.

         E: Có ba phóng viên thể thao của ba tờ nhật báo đã tranh luận nhau để phỏng vấn nó, vì một giáo sư quần vợt, nghĩa là nhà nghề, mà lại khai tên ở bảng các tài tử, thì việc ấy đã nêu lên một vấn đề rất can hệ đến thể thao giới.

        G: Có ba phóng viên thể thao của ba tờ nhật báo đã tranh nhau phỏng vấn nó, một vị giáo sư quần vợt, nghĩa là nhà nghề, mà lại khai tên ở bảng các tài tử, thì các việc ấy nêu lên một vấn đề rất quan hệ đến thể thao giới.

 

(36)  A: Ông ta đã phải luôn đứng bên cạnh Xuân như một con chó trung thành với chủ, sợ Xuân sơ suất thì tiêu danh dự.

         C, D, E, F, G: Ông ta đã phải luôn luôn đứng bên cạnh Xuân như một con chó trung thành với chủ, sợ Xuân sơ suất thì tiêu danh dự.

 

(37)  A, C, D, E: Tự nhiên nó hóa đứng đắn, rất có ý tứ, lại có bộ mặt khinh người của bậc thượng lưu nhân vật cẩn thận.

         F, G: Tự nhiên nó quá đứng đắn, rất có ý tứ, lại có bộ mặt khinh người của bậc thượng lưu nhân vật cẩn thận.

 

[Lưu ý: sưu tập Hà Nội Báo mà chúng tôi sử dụng (bản lưu tại Thư viện Quốc gia, Hà Nội), số 55 này thiếu các trang 15-18, trong đó trang 15 là trang đăng đoạn cuối của chương truyện này (chương XVI). Do vậy, các đối chiếu dị bản từ chỗ này trở đi sẽ không còn dữ liệu của bản A.]

 

(38)  C, D, E, F: Sau cùng, thì cũng như những kẻ tài trí, tin vững ở mình, Xuân Tóc Ðỏ thỉnh thoảng lại vỗ vai Văn Minh một cách rất thân mật mà rằng:

        G: Sau cùng, thì cũng như những kẻ tài trí, tự tin vững ở mình, Xuân Tóc Ðỏ thỉnh thoảng lại vỗ vai Văn Minh một cách thân mật mà rằng:

 

(39)  C: Xuân Tóc Ðỏ mới thoáng nhìn đã nhớ ngay ra đó là thầy Min-Ðơ, thầy Min-Toa, ở bóp bộ thứ mười tám.  

         D, E, F: Xuân Tóc Ðỏ mới thoáng nhìn đã nhớ ngay ra đó là thầy Min-Ðơ, thầy Min-Toa, ở bóp hộ thứ mười tám.  

         G: Xuân Tóc Ðỏ mới thoáng nhìn đã nhớ ngay ra đó là thầy Min-Ðơ thầy Min-Toa, ở bóp hộ thứ mười tám.  

 

(40)   C, E: Mặc kệ, các ngài đã có lỗi vấp phải người nhà nước trong lúc thừa hành chức vụ...

         D, F, G: Mặc kệ! Các ngài đã có lỗi vấp phải người nhà nước, làm ngăn trở người nhà nước trong lúc thừa hành chức vụ...

 

(41)   C, E: Xuân Tóc Ðỏ ưỡn ngực mà rằng:

         D, F, G: Xuân Tóc Ðỏ ưỡn ngực ra mà rằng:

 

(42)   C, E: Me-sừ Min-Toa, cảnh binh hạng năm, giải nhất vòng quanh Hà Nội, giải nhất Hà Nội-Nam Ðịnh, cúp Boy Landry, cúp Mélia Jaune, một sự vẻ vang của sở Cẩm Hà Nội, một cái hy vọng của Ðông Dương!

         D, F: Me-sừ Min-Toa, cảnh binh hạng năm, giải nhất vòng quanh Hà Nội, giải nhất Hà Nội-Nam Ðịnh, cúp Boy Landry, cúp Mélia Jaune, một vẻ vang của sở Cẩm Hà Nội, một cái hy vọng của Ðông Dương!

          G: Me-sừ Min-Toa, cảnh binh hạng năm, giải nhất vòng quanh Hà Nội-Nam Ðịnh, cúp Boy Landry, cúp Mélia Jaune, một vẻ vang của sở Cẩm Hà Nội, một cái hy vọng của Ðông Dương!

 

(43)  C, E, G: Một thầy họa theo:

        D, F: Một thầy học theo:

 

(44)  C, E: Chúng tôi có 18 phố để cưỡi xe đạp suốt ngày đêm thì dẫu chăm tập Bổng, Cổng,  chúng tôi cũng măng phú !

         D, F, G: Chúng tôi có 18 phố để cưỡi xe đạp suốt ngày đêm thì dẫu chăm tập như Bổng, Cổng,  chúng tôi cũng măng phú !

 

(45)   C, E: Ai lại nỡ phạt nhau thế!

         D, F, G: Ai nỡ phạt nhau thế!

 

(46)   C, E: thì chúng tôi phải bảo với mọi người rằng đó là hai ông cua-rơ giỏi nhất,

         D, F, G: thì chúng tôi bảo với mọi người rằng đó là hai ông cua-rơ giỏi nhất,

CHÚ THÍCH:

[a]  Bản A và các bản E, G viết “tổng cục”, các bản C, D, F lại viết “tổng cuộc”; ở đây tôi theo bản A (bản đăng Hà Nội Báo) và không xem đây là loại dị bản đích thực.

 

[b] bốc (phỏng âm chữ Pháp boxe): cũng gọi là quyền Anh, đấm bốc, boxing, môn thể thao đối kháng giữa 2 người, xuất xứ từ phương Tây. 

 

[c] Chim, Giao: tên hai tay quần vợt Nam Kỳ nổi tiếng hồi đầu những năm 1920-30, từng đánh thắng nhiều tay quần vợt ngoại quốc, từng du đấu ở nhiều nước. Theo một bài viết của Phan Khôi (Đông Pháp thời báo, 6/9/1928) thì Chim có họ tên là Trần Văn Chim, thuở nhỏ sống bằng nghề lượm ban. Giao thường chỉ được các báo nói tên, không cho biết họ. Khoảng tháng 8/1930, khi Chim và Giao sang Singapore dự một giải quần vợt tại đấy, nhà báo Vân Trình đã được nhật báo Trung lập (Sài Gòn) cử làm phái viên của báo đi theo đoàn, và đã có loạt phóng sự Tinh Châu nhất lãm đăng nhiều kỳ trên nhật báo này. Triệu Văn Yên là ông bầu của Chim, Giao hồi đầu những năm 1930, ông Yên có thời gian là Hội trưởng Hội thể thao An Nam ở Sài Gòn. Cũng theo nhật báo Trung lập, ba nhân vật này trong một chuyến du đấu ở Pháp, có dịp gặp và có một số buổi tập quần vợt với vua Bảo Đại khi ấy đang du học tại Pháp, vốn là người yêu thích quần vợt.        

 

[d] Boy Landry: tên một hãng buôn thuốc lá lớn ở Đông Dương; Mélia Jaune: một nhãn hiệu thuốc lá (theo chú thích của bản Minh Đức, 1957)   

 

[e]  Bổng, Cổng: tên hai tay đua xe đạp có tiếng hồi những năm 1930. Nhà văn Vũ Bằng từng có phóng sự  “Bổng, quán quân xe đạp 1933-1934” (Trung Bắc chủ nhật, 11/1/1942) hỏi chuyện nhân vật này.

 

[f]  măng-phú (nói tiếng Pháp giọng bồi): cóc cần, không coi ra gì.

 

[g]  Ru-líp (chữ Pháp roue libre): ổ líp, ổ quay bánh xe đạp, ở đây ý nói bánh xe đạp thường, không phải loại bánh xe đạp đua.

 

[h]  Cúp Sa Majesté Hà Nội-Tourane: cúp Nhà Vua, đường đua từ Hà Nội đến Đà Nẵng.