MUỐN ĐỘT HAY MUỐN CÕNG?

Nghĩ là con nít nó thua người lớn cái gì thì thua, chớ cái bụng tốt không ham tiền, không giành nhau đồng tiền, thì nó hơn người lớn xa lắm. Tức như sự đánh chơi, người lớn đánh me, đánh bài, thì đem đồng tiền ra làm vật ăn thua; còn con nít, đánh đũa, đánh nhà, đánh đáo, chúng nó chẳng thèm ăn tiền, chỉ ăn thua nhau bằng đột(*) hay là cõng.

Con gái nhỏ ngồi đánh đũa với nhau, đứa ăn thì đột đứa thua. Đứa bị đột vẫn vui cười, chớ không có thua mất tiền rồi đổ quạu như kẻ lớn. Còn con trai nhỏ đánh nhà đánh đáo, đứa thua thì cõng đứa ăn, cũng có đứa cho thiếu chịu để khi khác đánh trừ nữa. Tóm lại, con nít vậy mà tử tế hơn người lớn, chúng nó không có lườm lườm mong xẻ thịt nhau như người lớn.

Người lớn đâu cho đến đua ngựa cũng ăn thua nhau bằng tiền bạc, đá gà cũng ăn thua nhau bằng tiền bạc. Nhiều người đã hết trâu hết ruộng vì những nghề chơi ấy.

Nhưng từ rày về sau, đua ngựa thì cá tiền cá bạc được, không hề chi; chớ còn đá gà sẽ hết ăn thua bằng tiền bạc nữa rồi, muốn đột hay muốn cõng theo như con nít thì được.

Không phải nói chơi. Theo lời quan Thống đốc Nam kỳ mới tư cho các quan chủ tỉnh, bảo sức ra cho dân xã biết, thì như dậy đó.

Tờ tư ấy nói rằng: "Trong kỳ nhóm bất thường Hội đồng Quản hạt mới rồi, bổn chức đã tuyên bố rằng cuộc chơi đá gà ở Nam kỳ không hề bị cấm. Có ít nhiều người Việt Nam nghe lời bổn chức nói vậy, thì họ cho là cuộc đá gà, nhà nước cho phép chơi, mà cuộc đánh cá đá gà cũng được phép nữa. Bởi vậy bổn chức phải nói rõ về chỗ hiều lầm như thế. Th lệ của nhà nước không cấm cuộc chơi đá gà nhưng mà cuộc đánh cá bằng tiền bạc, thì luật coi như những cuộc chơi may rủi khác, cho nên phải cấm".

Đó, theo như lời tờ tư đó thì có phải là đá gà thì không cấm mà đánh cá bằng tiền bạc trong độ gà thì cấm hay không?

Chẳng biết thuở nay có cuộc đá gà nào mà không đánh cá bằng tiền bạc không? Tưởng chắc thế nào cũng không có. Vì người lớn không giống như con nít, chẳng đánh chơi cái gì thì thôi, chớ đã đánh chơi thì ăn tiền. Họ nói có ăn tiền mới thú, nên có câu: "Nhứt chơi tiên, nhì dỡn tiền".

(Kiểm duyệt bỏ)

Đá gà mà không ăn tiền thì còn ai bồng gà đi đá làm chi? Còn bỏ đi đừng đá hay sao? Nhà nước không cấm mà bỏ đâu uổng chớ! [.....](*)

Chỉ có vậy mà thôi. Chớ còn đá gà mà ăn đột và ăn cõng thì hết thảy người lớn Nam kỳ không ai thèm đá nữa rồi.

THÔNG REO

Trung lập, Sài Gòn, s. 6728 (14. 5. 1932)


 

(*) đột: “co đầu lóng ngón tay mà đánh đầu gối hoặc gõ chỗ có xương như mắt cá” (H.T. Paulus Của, sđd.), tức là cái hành động mà người miền Bắc gọi là củng.

(*) chỗ này báo gốc chấm lửng liền 4 dòng, có thể có 20-30 từ bị bỏ.

 

 

 

© Copyright Lại Nguyên Ân