Hội làng văn mới lập ở Sài Gòn

Các báo Sài Gòn gần nay có đăng tin một hội mới lập lên ở đó, tên là "Hội Làng văn".

Ấy là do các nhà làm báo, các nhà làm sách: hoặc viết tiểu thuyết, hoặc viết tuồng, đã nhóm nhau lại mà lập ra. Mục đích  của hội là để giúp đỡ nhau và binh vực quyền lợi cho nhau.

Thấy nói phần nhiều người xướng lập là anh em thanh niên, cũng có một vài tay nữ sĩ dự vào. Lại thấy nói có mấy người hữu danh và thâm niên trong làng báo, đáng lẽ đứng vào chân sáng lập mới phải, thế mà lại không dự.

Ở xa, chúng tôi không được biết rõ nội tình của anh em làng văn trong ấy ra sao. Nhưng xã hội này, ở đâu cũng cùng một tâm lý cả, ta có thể lường biết được tại làm sao, mới ban đầu mà đã có cái sự "trâu trắng trâu đen" như thế.

Xứ mình, một cái hội nào lập lên, người ta cũng vụ về đằng danh mà ít chuộng về đằng thực. "Giúp đỡ nhau, binh vực nhau", cái mục đích ấy có đạt đến cũng tốt, không đạt đến cũng tốt; mà cốt là ai nấy có được cái tên chánh hội trưởng, phó hội trưởng, thư ký, thủ quỹ, cùng mạt nữa cũng hội viên, để in thêm một giòng trên danh thiếp mình. Khi những cái tên ấy có được rồi, ai nấy ôm lấy mà chơi, còn việc hội nên hư thây kệ. Bởi vậy mà có nhiều hội càng ngày càng suy đồi cho đến tất phải giải tán, tức như hội của nữ giới chúng tôi: Nữ công học hội ở Huế và ở Đà Nẵng đó.

Làng văn mà lập hội thì còn có một điều rất khó nữa, là cái tư cách của hội viên. Thế nào thì gọi là văn sĩ? Thế nào thì được vào "Hội Làng văn"? Bởi cái tính cẩu thả và bởi cái thói tình diện (a)  của người mình, khó mà định điều ấy cho rõ ràng dứt khoát được. Những kẻ hiếu danh mà lém lỉnh, có thể thừa dịp để mua danh: Họ chỉ viết vài bài báo hay là xuất bản vài quyển sách mỗi quyển bán 5 xu cũng lăm le vào hội, mà đừng tưởng bỡn, rồi họ được vào hội thật đấy!

Thử nghĩ mà xem, như thế rồi cái hội nó sẽ ra cái gì! Những người có lòng tự ái ít nhiều, thấy thế thì họ thụt lùi mà không muốn dự, là phải.

Huống chi, còn có lắm điều ngang trái khác nữa, mà từ trước cũng đã xảy ra rồi. Những người tạo ra sự ngang trái này không phải vì danh như trên kia mà vì lợi.

Cách nay chừng ba năm, ở Sài Gòn cũng đã lập ra hội "Báo giới tương tế". Đặt điều lệ và xin phép, đâu đã xong đấy cả, hội kể đã thành lập rồi, vậy mà cho đến bây giờ, nếu hỏi hội ấy ở đâu, chẳng ai biết đâu mà chỉ! Hình như nó đã bị giải tán, mà kỳ thực là chưa hề giản tán.

Số là sau khi hội thành lập, có nhờ một gánh hát kia tổ chức cho một cuộc hát giúp, thu vào đâu được ba bốn trăm đồng chi đó, giao cho vài tay đàn anh trong hội giữ, rồi thì họ giữ luôn… Từ ấy nhẫn nay, số bạc ấy không thấy nói tới, thành ra cái hội cũng không thấy nói tới nữa.

"Báo giới tương tế", ấy là một cái hội đã lập rồi ở Sài Gòn, không ai giải tán, thế mà tự nhiên nó tiêu lừng lựng! Người nào có chân trong hội Báo giới lúc đó chắc họ phải tởn mà không dám vào "Hội Làng văn" bây giờ.

Chúng tôi dám khuyên anh em chị em trong "Hội Làng văn", hãy kiếm cách mà ngăn ngừa những điều trở ngại nói trên này thì cái hội ấy mới mong thành lập vững vàng được.