TỪ CỘT ĐÁ ĐẾN BIA ĐÁ  

Trước khi phô giải cái đầu đề hơi oái oăm này tôi xin trả lời câu hỏi của Để Trụ bên báo Đông Phương, câu hỏi mà tôi đã nợ hai tuần lễ nay.

Trước đây độ hai tuần lễ, Để Trụ có bức thơ ngỏ cho Bướng Nhân, buộc phải trả lời về hai chữ "hài báo" mà Bướng đã dùng chỉ về báo Phong hóa là báo bông đùa hay báo trẻ con. Vì theo ý Để Trụ, có hai chữ "hài" khác nghĩa: một là bông đùa, một là trẻ con.

Ý người hỏi cốt để chọc tức Phong hóa thêm một lần nữa chơi, chứ không có gì lạ, thì đã bị Phong hóa kêu bằng loài nhai lại rồi. Nay đến phiên tôi, tôi xin trả lời cách thành thật:

Thưa, chữ "hài báo" tôi dùng đó, nghĩa là báo bông đùa thiệt tình. Vả lại dầu có muốn cắt nghĩa chữ "hài" ấy là trẻ con, cũng không thể được. Bởi vì chữ "hài" này chẳng những là trẻ con mà lại là trẻ con mới biết cười, nghĩa là đứa nhỏ mới đẻ vài ba tháng. Trẻ con mới vài ba tháng thì làm gì mà đọc báo được? Cho nên "hài báo" không thể gọi là báo trẻ con; mà muốn nói là báo trẻ con, thì phải nói là "nhi đồng báo" kia.

Nếu chỉ trả lời cách thành thật như thế, thì còn chưa phải bướng.

Trong bức thư ngỏ, chỗ đính chánh nghĩa chữ "táng" có nói thêm một nghĩa nữa rằng "táng là tan".

Trong làng báo Hà Nội bữa nay lại thêm một cái thành ngữ nữa rồi: chữ nho Đông phương!

Chỉ có chữ tán nghĩa là tan, chứ chẳng hề có chữ táng nào nghĩa là tan cả. Ôi! chữ nho Đông phương! ôi chữ nho Để Trụ!

Để Trụ nghĩa là cột đá, nhân đó mà tôi sực nhớ đến bia đá.

Bia đá là cái bia trên mộ ông Hoàng Tích Chu, bạn đồng nghiệp đáng tiếc của chúng ta. Hoàng Tích Chu, chữ "tích" là cho, mà trên bia đề chữ "tích" là chứa.

Táng mà có nghĩa là tan, cho mà làm thành ra chứa; cho hay cái giống đá thì nó có sức cứng ngang nhau. Khác nhau chỉ ở điều này: một đằng thì muốn tan, một đằng thì muốn chứa.

Muốn tan hay muốn chứa, tùy ý các anh, tôi hôm nay thử bắt chước Hì Đình đặt vài câu lục bát ở dưới bài hài đàm của lão:

Trơ trơ cột đá chẳng mòn

Ngàn năm bia đá cũng còn trơ trơ!

Trơ trơ để nói chữ nho

Ngàn năm tang tán, chứa cho nực cười

Thế mà anh muốn "đá" ai?

BƯỚNG NHÂN

Nguồn :

Thực nghiệp dân báo, Hà Nội, s. 79 (23. 6. 1933), tr. 1.